De energie-intensieve industrie in Nederland is in hoge mate afhankelijk van niet-Europese clouddiensten. Die afhankelijkheid raakt nog nét niet de meest cruciale systemen, maar kan bij langdurige uitval binnen enkele uren of dagen wel degelijk leiden tot verstoringen in productie, logistiek en crisisbeheersing. Dit blijkt uit het rapport Digitale autonomie binnen de energie-intensieve industrie van cybersecurity-expert Bert Hubert, opgesteld op verzoek van Energy Innovation NL (voorheen: Topsector Energie) in opdracht van RVO.
Als processen in bijvoorbeeld een olieraffinaderij, chemische fabriek, papierfabriek of staalbedrijf niet meer kunnen worden gemonitord of aangestuurd, kan dat leiden tot gevaarlijke situaties. Ook zonder ongelukken is de schade groot: stilvallende productie en verstoorde toeleveringsketens zorgen in alle gevallen voor economische ontwrichting.
“De situatie is zorgwekkend. De operatie valt niet meteen stil als ‘de cloud’ wegvalt, maar het rapport laat zien dat de rek beperkt is”, aldus Bart Beima, programmamanager Industrie bij Energy Innovation NL. “Voor een sector die cruciaal is voor onze economie, energievoorziening én strategische autonomie, is dit een kwetsbaarheid die we ons niet kunnen veroorloven.”
Afhankelijk van klein aantal Amerikaanse leveranciers
Uit het rapport blijkt dat energie-intensieve bedrijven vooral afhankelijk zijn van Microsoft Azure en Amazon Web Services (AWS). In mindere mate gaat het ook om Google en Oracle. Het gaat hierbij niet alleen om clouddiensten en -capaciteit die industriële bedrijven zelf inkopen, maar ook om toeleveranciers – van sensoren, dashboards en bedrijfsspecifieke software – die zelf weer op deze clouds draaien. Daardoor zijn monitoring, rapportages, logistiek, documentbeheer en asset tracking [1] steeds vaker afhankelijk van cloudinfrastructuur buiten Europa. Tegelijkertijd bestaat er meestal geen crisisplan voor als Amerikaanse clouds uitvallen.
Snelle opkomst van AI voert de druk op
Uit het onderzoek blijkt verder dat leveranciers steeds vaker oplossingen aanbieden die zonder cloudverbinding nog maar nauwelijks bruikbaar zijn. Tegelijkertijd neemt de druk vanuit directies of aandeelhouders toe om – op zoek naar meer efficiëntie en kostenbesparingen – verder te digitaliseren en AI-toepassingen te benutten.
“Dit rapport is geen pleidooi om digitalisering terug te draaien”, zegt Soe van Dijk, innovatieanalist cyberweerbaarheid bij Energy Innovation NL. “Het is wél een duidelijke waarschuwing dat bedrijven, leveranciers, overheden en andere betrokken samen moeten kijken waar de cruciale afhankelijkheden liggen, waar harde grenzen nodig zijn en hoe de weerbaarheid vervolgens omhoog kan – bijvoorbeeld door ongewenste afhankelijkheden af te bouwen.”